Πτητική Εκπαίδευση

Η εκπαίδευση πληρωμάτων μαχητικών αεροπλάνων είναι μία χρονοβόρα, πολυσύνθετη, δαπανηρή και απαιτητική διαδικασία. Τα τελευταία 30 χρόνια το κόστος εκπαίδευσης αυξήθηκε κατακόρυφα, ιδίως των ιπταμένων που προορίζονται για να επανδρώσουν μαχητικά αεροπλάνα καθώς οι επιχειρησιακές απαιτήσεις τους έχουν αυξηθεί.

Κατά το παρελθόν, τα εξειδικευμένα αεροσκάφη για ρόλους αέρος-αέρος και αέρος – εδάφους/επιφανείας επανδρώνονταν με πληρώματα που διαχωρίζονταν σε 'αναχαιτιστές' και 'βομβαρδιστές'. Με την ένταξη των πρώτων μαχητικών πολλαπλών ρόλων (όπως το F-4 Phantom) η εκπαιδευτική διαδικασία έγινε πολύ πιο σύνθετη και πιο απαιτητική. Οι κατασκευαστές μαχητικών πέτυχαν σημαντική μείωση του φόρτου εργασίας μέσω της ενσωμάτωσης πρωτοποριακών τεχνολογιών και αυτοματισμών στα μαχητικά τρίτης γενιάς, όπως τα συστήματα Fly-By-Wire, οι προηγμένοι αυτόματοι πιλότοι, οι οθόνες απεικόνισης στοιχείων πολλαπλών λειτουργιών (MFDs), τα ευρυγώνια ολογραφικά HUD (Head Up Displays) και τα χειριστήρια φιλοσοφίας HOTAS (Hands On Throttle & Stick).

Εκπαιδευτικά αεροσκάφη Τ-6

Παρά τις αλλαγές αυτές, ο φόρτος εργασίας αυξήθηκε ξανά με την ενσωμάτωση πρόσθετων συστημάτων αποστολής, όπως τα ολοκληρωμένα συστήματα αυτοπροστασίας και ηλεκτρονικού πολέμου (Η/Π), ατρακτίδια στοχοποίησης αέρος και εδάφους μέσω ηλεκτροοπτικών, συστήματα ασφαλών επικοινωνιών, καθώς και συστήματα απεικόνισης και στοχοποίησης επί κάσκας (HMD – Helmet Mounted Displays). Έτσι, μετά από μία μικρή περίοδο 'ύφεσης', το προβλημα επανεμφανίστηκε.

Στα μαχητικά τέταρτης και πέμπτης γενιάς έγιναν νέες προσπάθειες μείωσης του φόρτου εργασίας των ιπταμένων, μέσω της υιοθέτησης της φιλοσοφίας sensor fusion. Οι ενδείξεις του ραντάρ, των αισθητήρων ηλεκτροοπτικών, του συστήματος αυτοπροστασίας και Η/Π και του data link παρουσιάζονται συνδυασμένες και υποστηριζόμενες από ειδική ενιαία συμβολογία σε μία και μόνο, μεγάλων διαστάσεων, οθόνη (MFD).

Διαθέσιμα αεροσκάφη

Τα δύο σημαντικότερα προβλήματα το 2020 ήταν οι χαμηλές διαθεσιμότητες των εκπαιδευτικών T-6A Texan II και T-2E Buckeye, καθώς επίσης και το γεγονός ότι δεν υπήρχε η δυνατότητα πραγματικής επιχειρησιακής εκπαίδευσης εδώ και πολλά χρόνια. Τα Τ-2Ε είναι μεν αεριωθούμενα και μάλιστα δικινητήρια, όμως απέχουν πολύ από τα σύγχρονα επιχειρησιακά (LIFT – Lead In Fighter Trainers) εκπαιδευτικά που προετοιμάζουν τους ιπταμένους για να μεταβούν σε Μοίρες μαχητικών.

Εκπαιδευτικά Αεροσκάφη της ΠΑ

Προκειμένου να αντιμετωπίσει το πρόβλημα, η Πολεμική Αεροπορία στράφηκε στη συνεργασία με την Ιταλική Αεροπορία (ΑΜΙ), αξιοποιώντας στο μέγιστο δυνατό βαθμό στο πλαίσιο ανταλλαγής εκπαιδευόμενων, τα T-6A Texan II. Δυστυχώς, και αυτή η λύση σταμάτησε να είναι διαθέσιμη λόγω της χαμηλής πλέον διαθεσιμότητας των τελευταίων.

Τα αεροσκαφη αυτά διαθέτουν ραντάρ ή συστήματα προσομοίωσης ραντάρ, έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν ατρακτίδια στοχοποίησης, διαθέτουν θαλάμους διακυβέρνησης εξοπλισμένους με οθόνες MFD και προηγμένα HUD, χειριστήρια φιλοσοφίας HOTAS. Παράλληλα, στις οπλισμένες τους εκδόσεις έχουν τη δυνατότητα να αξιοποιούν εκτός από συμβατικές βόμβες και ρουκέτες, πυραύλους αέρος – αέρος, βόμβες κατεύθυνσης λείζερ (LGB), ή GPS, καθώς και πυραύλους αέρος – εδάφους κατεύθυνσης λέιζερ ή IR (υπερύθρων).

Επομένως, το πραγματικό έργο επιχειρησιακής εκπαιδευσης είχε μετατεθεί στις μοίρες μαχητικών, όπου εκτελούνται διαδικασίες στοχοποίησης και αξιοποίησης όπλων αέρος – αέρος και αέρος – εδάφους. Για να κηρυχθούν ετοιμοπόλεμα τα πληρώματα θα πρέπει να συμπληρώσουν τουλάχιστον 200+ ώρες σε F-16, με κόστος 15.000 δολαρίων ανά ώρα. Σε ένα εκπαιδευτικό LIFT (Μ-346, Τ-50, Ηawk, T-7 Redhawk) το αντίστοιχο κόστος δεν ξεπερνά τα 7.000 δολάρια.

Διεθνές Εκπαιδευτικό Κέντρο Πτήσεων

ΚριτήριοELBITCAE
Κόστος1.375.000.000 (20 έτη)1.250.000.000 (20 έτη)
Αεροσκάφος10 x Μ-346 (μίσθωση)
Ώρες εκπαίδευσης M-346 / έτος3.2003.500
Συντήρηση M-346ΠΑ
Αναβάθμιση M-346ΌχιΝαι
Ενδιάμεση λύσηΌχιΝαι - IFTS
Πιστοποίηση ΝΑΤΟΌχιΝαι
Προσαρμογή Προγράμματος ΕκπαίδευσηςΌχιΝαι
Αναβάθμιση εγκαταστάσεων & υποδομώνΌχιΝαι
Ρίσκο συναλλαγματικής ισοτιμίαςΝαιΌχι
Ετήσια αναπροσαρμογή3,5% και επιπλέον ως 10% / 4 χρόνια 2,75%
Χρονοδιάγραμμα πληρωμώνΜη προκαθορισμένοΠροκαθορισμένο
Χρηματοδότηση / Ιδιοκτησία αεροσκαφώνΌχι / ΥΠΕΘΑΌχι / ΥΠΕΘΑ
Εγγυητικές επιστολές από ΠΑΝαιΌχι

Για τη δημιουργία του Διεθνούς Εκπαιδευτικού Κέντρου Πτήσεων στην Καλαμάτα η Ελλάδα στράφηκε προς το Ισραήλ (ELBIT) και τον Καναδά (CAE). Η ισραηλινή πρόταση κέρδισε τον διαγωνισμό και το έργο στην 120 ΠΕΑ θα κοστίσει περίπου 1.375.000.000 ευρώ σε βάθος 20 ετών με την μέθοδο της χρονομίσθωσης. Καθοριστικό ρόλο έπαιξε η γεωπολιτική κατάσταση και φυσικά οι ισχυρές σχέσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια μεταξύ της Αθήνας και του Τελ Αβίβ. Επιπλέον σημαντικός παράγοντας για τη συμφωνία ήταν το brand name της εταιρίας, αλλά και το γεγονός ότι η πανίσχυρη Ισραηλινή αεροπορία την έχει επιλέξει για την εκπαίδευση των πιλότων της.

Τα οφέλη θα είναι άμεσα, καθώς θα αναβαθμιστεί το σύστημα εκπαίδευσης στα ελικοφόρα αεροσκάφη. Οι Ισραηλινοί θα αναλάβουν, επίσης, τη συντήρηση των αεροσκαφών και την αναβάθμιση του συστήματος επίγειας εκπαίδευσης (δηλαδή των προσομοιωτών). Οι πιλότοι θα εκπαιδεύονται στο ολοκληρωμένο σύστημα του νέου εκπαιδευτικού αεριωθουμένου, το ιταλικής κατασκευής Μ-346 (Alenia Aermacchi). Ουσιαστικά στην πρόταση της ισραηλινής ELBIT περιλαμβάνονται οι εξής τρεις διαστάσεις:

  • η δημιουργία διεθνούς εκπαιδευτικού κέντρου πτήσεων στην Καλαμάτα με χρηματοδοτική μίσθωση. Ουσιαστικά θα δίνεται η δυνατότητα σε αεροπορίες από άλλες πλευρές της ευρύτερης γεωγραφικής περιοχής να εκπαιδεύονται στην Ελλάδα
  • η εταιρεία αναλαμβάνει την παροχή αυτής της υπηρεσίας στους εκπαιδευόμενους πιλότους της ΠΑ, αλλά και άλλων πιθανών αεροποριών του κόσμου, με στόχο η Καλαμάτα να εξελιχθεί σε διεθνές κέντρο εκπαιδευτικών πτήσεων
  • η πρόταση της ELBIT παρέχει περίπου 10.000 ώρες πτήσεις για κάθε χρόνο. Προσφέρεται επίσης η αναβάθμιση των διαθεσιμοτήτων των εκπαιδευτικών ελικοφόρων, ώστε αυτά να μην είναι ποτέ κάτω από τον αριθμό των 25 στη διάθεση των Ικάρων. Σήμερα οι διαθεσιμότητες είναι πολύ χαμηλότερες και σπάνια ξεπερνούν το 50% αυτού του αριθμού.

Η καναδική πρόταση της CAE

Σε ό,τι αφορά στην καναδική πρόταση, τη διαδικασία 'έτρεξε' η CAE για λογαριασμό της κυβέρνησης του Καναδά. Η CAE έχει συσσωρευμένη εμπειρία 70 ετών στο χώρο της αεροπορικής εκπαίδευσης, όντας ένας από τους σημαντικότερους οργανισμούς στο κομμάτι αυτό σε παγκόσμιο επίπεδο.

Διεθνές Εκπαιδευτικό Κέντρο Πτήσεων

Η πρόταση της CAE περιλάμβανε την πλήρη υποστήριξη και εκ νέου διάθεση 20 εκ των 25 οπλισμένων T-6A (NTA) και σε δεύτερο χρόνο όλων. Τα 20 T-6Α που παραλήφθηκαν αρχικά και δεν έχουν δυνατότητα μεταφοράς όπλων θα αποσύρονταν, καθώς πληροφορίες αναφέρουν ότι η επαναφορά των περισσότερων σε ενέργεια κρίνεται ασύμφορη. Σύμφωνα με την CAE, τα 25 T-6A που θα επαναδιατεθούν είναι υπεραρκετά για την κάλυψη των ελληνικών αναγκών, αλλά και την εκπαίδευση ιπταμένων ξένων αεροπορικών δυνάμεων.

Το πιο σημαντικό κομμάτι της πρότασης αφορούσε στο γεγονός ότι μέσω της δυνατότητας των συγκεκριμένων αεροσκαφών να μεταφέρουν όπλα (καλάθους ρουκετών, μικρές βόμβες και ατρακτίδια πυροβόλων), παρέχεται η δυνατότητα να "τραβηχτούν" (download) κάποιες ώρες από το επιχειρησιακό (advanced) στάδιο, για τη διενέργεια βολών από τους εκπαιδευόμενους. Στο πακέτο της CAE για τα T-6A περιλαμβανόταν επίσης η αναβάθμιση του κύριου εξομοιωτή του T-6A στην Καλαμάτα. Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι ο εξομοιωτής αυτός που αποτελεί κρίσιμο εκπαιδευτικό εργαλείο, το σημαντικότερο του GBTS, έχει αναβαθμιστεί ήδη μία φορά την περίοδο 2008-2009.

Τέλος, σχετική με την υποστήριξη των T-6A στην πρόταση της CAE, είναι και η ανάληψη της γενικής συντήρησης και επισκευής του συνόλου των κινητήρων PT6A της Pratt & Whitney Canada, που η Πολεμική Αεροπορία έχει στη διάθεσή της.

Η προσφορά που κατατέθηκε από την καναδική πλευρά προέβλεπε τη διάθεση 12 εκπαιδευτικών αεροσκαφών τύπου M-346 ή M-346FA (με πλήρεις δυνατότητες μεταφοράς και αξιοποίησης όπλων δηλαδή όπως είναι τα ισραηλινά), για την παροχή 4.500 ωρών πτήσης κατ' έτος. Περιλάμβανε ανταλλακτικά, παροχή τεχνικής υποστήριξης, πλήρες GBTS, δηλαδή εξομοιωτή, εξομοιωτή διαδικασιών ανάγκης και συστήματα εκπαίδευσης στα συστήματα τους αεροσκάφους και τεχνικές πτήσης – τακτικές σε υπολογιστές. Η Πολεμική Αεροπορία ζήτησε αναπροσαρμογή προς τα κάτω και έτσι οι Καναδοί επανήλθαν με δεύτερη προσφορά για οκτώ αεροσκάφη Μ-346 και παραγωγή 3.100 ωρών πτήσης κατ' έτος. Νούμερο επαρκές για την ολοκλήρωση της εκπαίδευσης 25 ιπταμένων. Το κόστος χρήσης για το T-6A ανέρχεται σε 2.500 δολάρια, για το M-346 σε 7.000 δολάρια κατά προσέγγιση και για το F-16 σε 15.000 δολάρια.

Επίσης, η καναδική εταιρεία πρότεινε τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου εκπαιδευτικού κέντρου στην Καλαμάτα, του οποίου η λειτουργία θα βασιζόταν σε αυτή του NFTC (NATO Flight Training in Canada) με στόχο την προσέλκυση, εκπαιδευόμενων και από άλλες αεροπορικές δυνάμεις στην Ευρώπη, τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή.

20 Δεκεμβρίου 2020

Ηλεκτρολόγος Δημήτρης Ανθής