Αντιαεροπορικά συστήματα

Τα Αντιαεροπορικά Συστήματα Πολύ Μικρού Βεληνεκούς V-SHORADS (Very-Shοrt Range Air Defence Systems) αποτελούν την τελευταία γραμμή αντιαεροπορικής άμυνας. Συνήθως είναι φορητά, με μονό ή διπλό εκτοξευτή, αλλά μπορούν να εγκατασταθούν και σε τεθωρακισμένα οχήματα με τετραπλό ή οχταπλό εκτοξευτή.

Η Ελλάδα διαθέτει δύο τύπους VSHORADS, τα φορητά FΙΜ-92Β/C Stinger/Stinger Blοck-1 (500 μονοί εκτοξευτές με περισσότερα από 1.200 βλήματα) και τα αυτοκινούμενα ASRAD Hellas (54 συστήματα με τετραπλό εκτοξευτή και 432 βλήματα FIΜ-92C Stinger RΜΡ).

Επιχειρησιακή αξιολόγηση

Τα συστήματα V-SHORΑDS έχουz ως αποσδολή τους την αετιαεροπορική προστασία των φίλιων Δυνάμεων Ελιγμού, τόσο κατά τη φάση συγκέντρωσης όσο και κατά tη διάρκεια των φάσεων ανάπτυξης και κίνησης. Η απειλή για τις Μηχανοκίνητες ή Τεθωρακισμένες Μονάδες δεν προέρχεται τόσο από τώ αεροσκάφη Εγγύς Αεροπορικής Προστασίας, όπως τα Α-10 Τhunderbοlt ΙΙ, όσο από τα επιθετικά ελικόπτερα. Η διαφορά είναι ότι τα αεροσκάφη προσβάλουν τον στόχο τους με ένα όπλο σε κάθε εφόρμηση, κάτι που σημαίνει ότι θα πρέπει να εκτελέσουν πολλαπλές εφορμήσεις για να πλήξουν μεγάλο αριθμό στόχων. Αντίθετα, τα ελικόπτερα μπορούν να εξαπολύσουν πολλαπλές επιθέσεις ακόμη και από ένα σταθερό σημείο, ενώ βρίσκονται σε αιώρηση.

Δευτερευόντως, τα V-SH0RΑDS, προστατεύουν τις φίλιες δυνάμεις από τα αδιάκριτα μάτια των UΑV, ενώ εντάσσονται στο γενικότερο ρλαίσιο της αντιαεροπορικής ομπρέλας τηm οποία έχει δημιουργήσει ο . Η ομπρέλα αυτή κλιμακώνεται από το επίπεδο του Τάγματος (χρήση ΜΑΝΡΑDS και V-SHOARDS), στη επίπεδο της Ταξιαρχίας (χρήση συστημάτων SHORΑDS) και στο επίπεδο της  Μεραρχίας ή του Σώματος Στρατού (χρήση των ΜΙΜ-23Β Imprονed Ηawk Phase ΙΙΙ). Τα αντιαεροπορικά συστήματα, τα οποία χρησιμοποιεί ο είναι τα εξής.

ΜΙΜ-23Β Imρrονed Ηawk Phase ΙΙΙ

Το βλήμα ΜΙΜ-23Β έχει βάρος 627,3 κιλά (54 κιλά είναι η γόμωση), συνολικό μήκος πέντε μέτρα, ενώ επιτυγχάνει μέγιστη ταχύτητα της τάξεως των 2,7 Mach. Το μέγιστο βεληνεκές του ανέρχεται σε 40 χιλιομέτρων για αεροδυναμικούς στόχους που πετούν σε μεγάλο ύψος και τα 20 χιλιόμετρα για αεροδυναμικούς στόχους που πετούν σε χαμηλό ύψος. Το μέγιστο ύψος εμπλοκής του βλήματος είναι τα 18,3 χιλιόμετρα και η Ελλάδα διαθέτει 42 συστήματα του τύπου αυτού.

Τοr-M1

Τα ρωσικά συστήματα ΤΟR-M1 έχουν μέγιστο βεληνεκές 12 χιλιομέτρων και μπορούν να εμπλέξουν στόχους που πετούν σε μέγιστο ύψος 6 χιλιομέτρων. Ο χρόνος αντίδρασης του συστήματος κυμαίνεται μεταξύ των 3,4 και 10 δευτερολέπτων, ενώ το μέσο ποσοστό - πιθανότητα προσβολής του στόχου κυμαίνεται από το 60% εναντίον βλημάτων τεχνολογίας cruise, έως το 96% εναντίον ελικοπτέρων. Η Ελλάδα διαθέτει 21 αυτοκινούμενα συστήματα του τύπου αυτού.

SA-8B Gecko

Τα συγκεκριμένα αντιαεροπορικά συστήματα αποκτήθηκαν από τα αποθέματα του ανατολικογερμανικού στρατού (12 συστήματα) το 1992, με τα οποία σχηματίστηκε η 183 MKB OSA-AK, ενώ ο αριθμός του συμπληρώθηκε με επιπλέον 19 συστήματα αντισταθμιστικά ωφελήματα από την αγορά των ΤΟR-M1. Η ακτίνα δράσης τους ανέρχεται σε 12 χιλιόμετρα και το μέγιστο ύψος εμπλοκής σε 5 χιλιόμετρα, ενώ οι αναβαθμισμένες εκδόσεις ΑΚ και ΑΚΜ εμπλέκουν στόχους σε ύψος 12 και 19 χιλιομέτρων αντίστοιχα. Τα ελληνικά συστήματα έχουν υποστεί περιορισμένο πρόγραμμα αναβάθμισης που περιλαμβάνει την εγκατάσταση συστήματος IFF και θερμικής κάμερας. To SA-8b παραμένει ένα αξιόμαχο σύστημα και στον πόλεμο του Κόλπου αναδείχθηκε ως ένα από τα πιο αποτελεσματικά αντιαεροπορικά συστήματα της Ιρακινής Αεράμυνας, επιτυγχάνονταςτην κατάρριψη αρκετών βλημάτων cruise.

ΑSRAD Hellas

Τα βλήματα που εξοπλίζουν τα ASRAD Hellas είναι τα FΙΜ-92 Stinger, δηλαδή τα ίδια με αυτά που εκτοξεύουν οι αντίστοιχοι φορητοί εκτοξευτές FIM-92 Stinger (ο διαθέτει 500 εκτοξευτές). Τα ASRAD Hellas υπηρετούνται από δύο άτομα, τον οδηγό και τον χειριστή, και φέρουν τετραπλό εκτοξευτή με τέσσερα βλήματα έτοιμα προς βολή και τέσσερα σε εφεδρικά κάνιστρα. Τα συστήματα έχουν βεληνεκές 5 χιλιομέτρων και φέρονται επί οχήματος Μ998 Ηummer, μπορούν να μεταφερθούν από ελικόπτερα CH-47DG/SD Chinοοk ως εξωτερικό φορτίο, ενώ είναι τηλεχειριζόμενα από απόσταση έως 100 μέτρων. Η Ελλάδα διαθέτει 54 αυτοκινούμενα συστήματα του τύπου αυτού.

Αντιαεροπορικές διαπιστώσεις

Η προμήθεια των συστημάτων ASRAD Hellas κάλυψε ένα μεγάλο κενό στο δίκτυο της αντιαεροπορικής προστασίας των μονάδων του . Παρόλα αυτά, θα πρέπει σύντομα να αναζητηθεί ο αντικαταστάτης των συστημάτων μέσου βεληνεκούς. Ο εκσυγχρονισμός των Ηawk δεν είναι παρά μια ενδιάμεση λύση, η οποία έχει χρονικό ορίζοντα τα μέσα της επόμενης δεκαετίας. Μοναδικό εναλλακτικό πρόγραμμα αναβάθμισης είναι η χρήση των βλημάτων AMRAAM, όμως οι εκτοξευτές βρίσκονται ήδη σε υπηρεσία επί 50 σχεδόν χρόνια.

Το πιθανότερο είναι ότι σύντομα θα ξεκινήσει μία προσπάθεια αντικατάστασής τους με ένα αντιαεροπορικό σύστημα μεγάλου-μέσου βεληνεκούς ΜΕΑDS (Medium-Extended Αir Defence System), το οποίο θα λειτουργεί ως ολοκληρωμένο αντιαεροπορικό σύστημα και ως σύστημα Διαχείρισης Μάχης. Με δεδομένα τα τεχνικά και επιχειρησιακά χαρακτηριστικά του ΜEADS, οι επτά πυροβολαρχίες Ηawk (7 πυροβολαρχίες x 6 εκτοξευτές x 3 βλήματα κάθε εκτοξευτής = 42 εκτοξευτές ή 126 βλήματα) θα μπορούσαν να αντικατασταθούν με 5 ή 6 πυροβολαρχίες MΕADS, δηλαδή 30 - 36 συστήματα Τετραπλής Εκτόξευσης (120 - 144 βλήματα).

Σε ό,τι αφορά τα ΤΟR-M1, θα πρέπει να επιδιωχτεί η πλήρης επιχειρησιακή ενσωμάτωση των συστημάτων στο ελληνικό δίκτυο αντιαεροπορικής άμυνας. Τόσο τα ΤΟR-M1 όσο και τα SΑ-8B Gecko, τα οποία είναι ρωσικής κατασκευής, αντιμετωπίζουν προβλήματα προσαρμοστικότητας στο δυτικής φιλοσοφίας και αρχιτεκτονικής δίκτυο αντιαεροπορικής προστασίας της Ελλάδας. Άλλωστε, η απόφαση για την προμήθεια των ΤΟR-M1 ήταν πολιτική και μάλιστα επιλέχτηκαν δύο τύπου SHOΑRDS, τα ΤΟR-M1 και τα Crotale-NG, ενώ θα έπρεπε να έχει επιλεγεί ένας και μόνο τύπος. Μελλοντικά, η μόνη πιθανή εξέλιξη θα μπορούσε να είναι η αναβάθμιση όλων των 12 SΑ-8B Gecko στο επίπεδο ΑΚΜ.

Τέλος, για τα ASRAD Hellas και τα FIM-92 Stinger θα πρέπει να ασκηθεί η option για 54 επιπλέον συστήματα ASRAD προκειμένου να καλυφτούν όλες οι απαιτήσεις, ενώ χρήσιμη θα ήταν και η επιπλέον προμήθεια εκτοξευτών Stinger με παράλληλη αναβάθμιση των εν υπηρεσία συστημάτων στην πλέον προηγμένη έκδοση FIM-92S Stinger Block-2. Η αναγκαία συνθήκη τα πρέπει να είναι ένα σύστημα ASRAD Hellas συν 2 - 4 εκτοξευτές FIM-92 Stinger για κάθε Τάγμα. Με αυτόν τον τρόπο, η κάθε Μονάδα θα είναι σε θέση να απολαμβάνει συνεχή εγγύς αντιαεροπορική κάλυψη.

31 Ιουλίου 2006