Ανυπότακτοι

Για τους στρατεύσιμους, εφέδρους και ανυπότακτους που καλούνται για κατάταξη και δεν παρουσιάζονται στις Μονάδες Κατάταξης, τα Στρατολογικά Γραφεία αποστέλλουν επείγοντα έγγραφα αναζήτησής τους στα κατά τόπους Αστυνομικά Τμήματα, προκειμένου να εξακριβώσουν τους λόγους της μη κατάταξής τους. Σε περίπτωση που από τις απαντήσεις των αστυνομικών υπηρεσιών δεν προκύψουν στοιχεία για τους αναζητούμενους ή αυτά που θα προκύψουν δεν είναι επαρκή για τον εντοπισμό τους, τα Στρατολογικά Γραφεία απευθύνονται και σε άλλες Υπηρεσίες της Ελληνικής Αστυνομίας για την άντληση περισσοτέρων και ακριβέστερων στοιχείων.

Η όλη διαδικασία της αναζήτησης των προσώπων της κατηγορίας αυτής δεν υπερβαίνει τους 6 μήνες από την ημερομηνία υποχρέωσης για κατάταξη. Καθ' όλο το παραπάνω χρονικό διάστημα τα Στρατολογικά Γραφεία διενεργούν αλληλογραφίες και υπομνήσεις στις αρχές για τον εντοπισμό των μη καταταγέντων. Μετά την παρέλευση του 6μήνου τα Στρατολογικά Γραφεία κηρύσσουν ανυπότακτους τους μη καταταγέντες στρατευσίμους και εφέδρους που δεν εντοπίστηκαν και ενημερώνουν τις αρμόδιες στρατιωτικές δικαστικές και αστυνομικές αρχές.

Η ανυποταξία διακόπτεται:

  • Με τη συμπλήρωση του τεσσαρακοστού πέμπτου έτους της ηλικίας του ανυπότακτου
  • Με την κατάταξη στις Ένοπλες Δυνάμεις
  • Με τη σύλληψη για την ανυποταξία
  • Με την παρουσίαση του ανυποτάκτου στην αρμόδια στρατιωτική δικαστική αρχή
  • Με την κρίση του ανυποτάκτου, από την αρμόδια υγειονομική επιτροπή των Ενόπλων Δυνάμεων, ως ακαταλλήλου για στράτευση ή με τη χορήγηση αναβολής κατάταξης για λόγους υγείας

Βάσει του άρθρου 4 του Νόμου 3257/29-7-04 προβλέπεται η είσοδος ανυπότακτων στη χώρα μας τριάντα μέρες κατ' έτος, χωρίς προϋποθέσεις και χωρίς έλεγχο της στρατολογικής τους κατάστασης. Η παραμονή μπορεί να παραταθεί μέχρι τρεις (3) μήνες με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Άμυνας, όταν στον τόπο που διαμένουν μόνιμα συμβαίνουν σοβαρά γεγονότα όπως πόλεμοι, θεομηνίες κ.τ.λ.

Οι Έλληνες του εξωτερικού, πλην των λιποτακτών, που έρχονται στην Ελλάδα για να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα απαλλάσσονται από τον έλεγχο της στρατολογικής τους κατάστασης. Είναι δυνατό να χορηγείται άδεια εισόδου και παραμονής στην Ελλάδα μέχρι 40 ημέρες σε περιόδους εκλογικών αναμετρήσεων, μετά από Κοινή Απόφαση των Υπουργών Εθνικής Άμυνας και Εσωτερικών Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης.

Σύμφωνα με διατάξεις που κατατέθηκαν τον Ιανουάριο του 2011, εξαιρετικά ακριβή υπόθεση γίνεται η ανυποταξία εφέδρων, όσων δηλαδή µετά τη θητεία τους καλούνται περιοδικά να λάβουν µέρος σε άσκηση των Ενόπλων ?υνάµεων. Η µη ανταπόκριση στην πρόσκληση επιφέρει πρόστιµο 1.000 ευρώ, απαιτητό από την Εφορία και όχι ως αποτέλεσµα δικαστικής διαδικασίας που ουσιαστικά ποτέ δεν ολοκληρωνόταν. Επίσης, προβλέπεται χρηµατική ποινή 90 ευρώ (απαιτητά από την Εφορία) κάθε φορά που διαπιστώνεται ότι έφεδροι δεν τηρούν υποχρεώσεις όπως π.χ. η µη ενηµέρωση για αλλαγή διεύθυνσης κατοικίας.

Διαβατήρια ανυπότακτων

Διαβατήριο αποκτούν όσοι από τους ανυπότακτους εξωτερικού το έχουν στερηθεί και αναγκάζονται να ζουν ουσιαστικά παράνομα σε αρκετές χώρες ή να αναζητούν ξένη υπηκοότητα. Με το νέο νόμο επιτρέπεται για πρώτη φορά η χορήγηση διαβατηρίων πενταετούς διάρκειας και για την Ελλάδα στους ανυπότακτους εξωτερικού. Επίσης, ρυθμίζονται οριστικά τα θέματα που αφορούν τους προερχομένους από χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ με τη χορηγήση τριετούς αναβολής, τρίμηνης μειωμένης θητείας καθώς και απαλλαγής για όσους γράφονται στα μητρώα αρρένων μετά την ηλικία των 35 ετών.

Παλαιότερα, το διαβατήριο έφερε ένδειξη ότι ο κάτοχος είναι ανυπότακτος, η οποία όμως κρίθηκε παράνομη από την Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων. Η απόφαση εκδόθηκε ύστερα από προσφυγή ενδιαφερομένων στην Αρχή, αλλά και στον Συνήγορο του Πολίτη καταγγέλλοντας ότι δεν είναι νόμιμη η εγκύκλιος της Διεύθυνσης E3 του υπουργείου Εξωτερικών προς τις Προξενικές Αρχές που ορίζει μεταξύ άλλων ότι στα διαβατήρια ανυπότακτων του εξωτερικού αναγράφεται σχετική ένδειξη ότι δεν έχουν εκπληρώσει τις στρατολογικές τους υποχρεώσεις.

Μόνιμος κάτοικος θεωρείται όποιος έχει την κατοικία του στο εξωτερικό για 11 χρόνια ή εργάζεται και κατοικεί εκεί επί μια 7ετία. Παλαιότερα, η νομοθεσία χαρακτήριζε μόνιμο κάτοικο όποιον είχε γεννηθεί ή κατοικούσε στο εξωτερικό μέχρι το 11ο έτος της ηλικίας του.

Οι ανυπότακτοι αυξάνονται

Παρά τις ευνοϊκές διατάξεις και ρυθμίσεις που ψηφίζονται κατά καιρούς, ο αριθμός των ανυπότακτων εσωτερικού και εξωτερικού αυξάνεται συνεχώς από το 2000 και μετά, αν και τα τελεταία χρόνια η κατάσταση εμφανίζεται σχετικά βελτιωμένη. Το περίεργο είναι ότι η αύξηση που παρατηρείται δεν συμβαδίζει με τη δραματική μείωση της θητείας κατά το ένα τρίτο (δηλαδή κατά 6 μήνες), κάτι που θα μπορούσε να προσελκύσει τους ανυπότακτους. Από τα μέχρι στιγμής στοιχεία φαίνεται ότι οι νέοι επιλέγουν τις σπουδές στο εξωτερικό και ενδεχομένως την επαγγελματική τους αποκατάσταση εκτός Ελλάδας από την εκτέλεση της θητείας τους, αφού οι ανυπότακτοι στην Ευρώπη φτάνουν τις 6.393 (από 4.613 το 2000), στην Αμερική τις 3.315 (από 2.994), ενώ στην Αυστραλία μειώθηκαν από 1.721 σε 1.291.

ΈτοςΕσωτερικούΕξωτερικούΣύνολο
200019.316
200122.212
200212.43117.42629.857
200314.47417.60832.082
200416.95519.48736.442
200516.21020.23536.445
200619.19416.12435.318
200717.36515.82333.188
200816.73317.16133.894

Μετά την ανησυχητική διαπίστωση της ραγδαίας αύξησης του αριθμού των ανυπότακτων την τελευταία πενταετία, ο αρμόδιος υφυπουργός Εθνικής Aμυνας απήυθηνε αυστηρή προειδοποίηση ότι θα εφαρμοσθεί η υφιστάμενη νομοθεσία και θα επιταχυνθούν οι ποινικές διαδικασίες σε βάρος τους σε περίπτωση που δεν προσέλθουν άμεσα στα στρατολογικά γραφεία για να μεριμνήσουν για την άμεση κατάταξή τους. Η ανυποταξία εξακολουθεί να είναι ποινικό αδίκημα και μάλιστα διαρκές που επισείει σειρά ποινών, όπως στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων, διορισμού, δικαιώματος άσκησης επαγγέλματος που προϋποθέτει άδεια διοικητικής ή αστυνομικής αρχής, ενώ υπέχει πρόσθετης στρατιωτικής υποχρέωσης. Έτσι, ο αριθμός των ανυπότακτων που εκδικάζονται στα στρατιωτικά δικαστήρια της χώρας αυξάνεται με δραστικούς ρυθμούς, σύμφωνα με τον παρακάτω πίνακα.

ΈτοςΑνυπότακτοιΠοσοστό αύξησης
2001617
2002700+13,45%
2003506-27,71%
2004880+73,91%
20051.172+33,18%
20063.177+415%
20073.120-0,95%