Μειωμένη στρατιωτική θητεία

"Κάθε Έλληνας που μπορεί να φέρει όπλα, είναι υποχρεωμένος να συντελεί στην άμυνα της Πατρίδας, σύμφωνα με τους ορισμούς των νόμων" προβλέπει το άρθρο 4 παράγραφος 6 του Συντάγματος. Σε εκτέλεση της συνταγματικής αυτής επιταγής, η στρατολογική νομοθεσία ορίζει ότι όλοι οι Έλληνες από την 1η Ιανουαρίου του έτους κατά το οποίο διανύουν το 19o έτος μέχρι την 31η Δεκεμβρίου κατά το οποίο συμπληρώνουν το 45o έτος της ηλικίας τους, έχουν υποχρέωση στράτευσης στις Ένοπλες Δυνάμεις.

Από το έτος 2001 με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Άμυνας, άρχισε η σταδιακή μείωση της στρατιωτικής θητείας στις Ένοπλες Δυνάμεις. Έτσι την 1-1-2004 η διάρκεια της πλήρους θητείας διαμορφώθηκε σε δεκαεπτά (17) μήνες για τους Εφέδρους Αξιωματικούς και των τριών Κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων και σε δώδεκα (12) μήνες για τους Οπλίτες και των τριών Κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων. Τον Ιούνιο του 2009, η διάρκεια της θητείας μειώθηκε ακόμη περισσότερο για τους στρατεύσιμους (απλούς στρατιώτες και Δόκιμους Έφεδρους Αξιωματικούς) που υπηρετούν στο στρατό ξηράς κατά 3 μήνες, ενώ αντίθετα παρέμεινε αμετάβλητη για την Πολεμική Αεροπορία και το Πολεμικό Ναυτικό.

H ελάχιστη θητεία στον ελληνικό στρατό, έχει καθοριστεί στους 3 μήνες. Σύμφωνα με νομοσχέδιο που κατατέθηκε στην Βουλή τον Μάιο του 2004, ο εκάστοτε υπουργός είναι δυνατόν να μειώσει τη θητεία μέχρι το 1/3 της δωδεκάμηνης θητείας (δηλαδή 4 μήνες) και το ήμισυ της εξάμηνης θητείας (δηλαδή 3 μήνες).

Από την θητεία απαλλάσσονται

  • Όσοι έχουν προβλήματα υγείας που κρίνονται από τις υγειονομικές υπηρεσίες της στρατολογίας ότι ανήκουν στην κατηγορία Σωματικής Ικανότητας 5 ("Γίωτα Πέντε")
  • Ο μόνος ή ο μεγαλύτερος γιός γονέων που έχουν πεθάνει, εφόσον έχει ένα τουλάχιστον άγαμο και ανήλικο ή άγαμο και ανίκανο για κάθε εργασία αδελφό ή αδελφή
  • Ο χήρος πατέρας ενός τουλάχιστον ζώντος ανήλικου ή ανίκανου για κάθε εργασία άγαμου τέκνου
  • O πατέρας ενός τουλάχιστον ανήλικου ή ανίκανου για κάθε εργασία άγαμου τέκνου, εφόσον ο πατέρας αυτός έχει σύζυγο ανίκανη για κάθε εργασία
  • Ο πατέρας τριών ζώντων τέκνων
  • Ο μόνος γιος ή ο μεγαλύτερος γιος οικογένειας που έχουν πεθάνει οι γονείς, εφόσον υπάρχει τουλάχιστον ένα άγαμο και ανήλικο ή άγαμο και ανίκανο για κάθε εργασία αδερφός ή αδερφή
  • Οι μοναχοί ή δόκιμοι μοναχοί, που μονάζουν σε μονή του Αγίου Ορους εφόσον το επιθυμούν, σύμφωνα με τα άρθρα 93 του Καταστατικού Χάρτη του Αγίου Ορους (ΚΧΑΟ) και 38 του ν.δ. 10/1926
  • Οσοι απόκτησαν ή αποκτούν την ιδιότητα του μοναχού ή δόκιμου μοναχού, σε μονή του Αγίου Ορους, κατά τη διάρκεια της ανυποταξίας ή λιποταξίας τους, υπάγονται στα άρθρα 93 του Καταστατικού Χάρτη του Αγίου Ορους (ΚΧΑΟ) και 38 του ν.δ. 10/1926, μετά τη διακοπή της ανυποταξίας ή λιποταξίας τους

Οι μοναχοί ή δόκιμοι μοναχοί υποβάλλουν με αίτησή τους στο αρμόδιο στρατολογικό γραφείο, οποτεδήποτε μετά την αρχική πρόσκληση της κλάσης τους, βεβαίωση της Ιεράς Μονής του Αγίου Ορους στην οποία μονάζουν, επικυρωμένη από την Ιερά Επιστασία, από την οποία να προκύπτει η ιδιότητα του μοναχού ή δόκιμου μοναχού.

Μειωμένη θητεία 3μηνης διάρκειας δικαιούνται

  • Ο χήρος πατέρας που έχει ένα τουλάχιστον ανήλικο ή ανίκανο για κάθε εργασία άγαμο παιδί
  • Ο πατέρας που έχει σύζυγο ανίκανη για κάθε εργασία και ένα τουλάχιστον ανήλικο, ή ανίκανο για κάθε εργασία, άγαμο παιδί
  • Σύμφωνα με το Ν.2984/2002, οι οπλίτες που προέρχονται από χώρες του τέως Ανατολικού Συνασπισμού ή την Τουρκία, εφόσον διέκοψαν τη μόνιμη διαμονή τους στις χώρες αυτές και εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα μετά την 1η Ιανουαρίου του έτους που άρχισαν να διανύουν το ενδέκατο έτος της ηλικίας τους
  • Οι ομογενείς που έχουν γεννηθεί και κατοικούν έκτοτε στο εξωτερικό

Σύμφωνα με την απόφαση του υπουργού Εθνικής Αμυνας τον Ιούλιο του 2008, οι ομογενείς που έχουν την αλβανική υπηκοότητα και αποκτούν με βάση την ισχύουσα νομοθεσία και την ελληνική θα έχουν τη δυνατότητα να υπηρετούν τρίμηνη στρατιωτική θητεία. Με αυτό τον τρόπο οι ομογενείς εξ Αλβανίας εξομοιώνονται με τους ομογενείς που αποκτούν την ελληνική υπηκοότητα και προέρχονται από χώρες του πρώην ανατολικού συνασπισμού ή την Τουρκία.

Μειωμένη θητεία 6μηνης διάρκειας δικαιούνται

  • Όλοι οι αδελφοί σε οικογένειες με έξι ή περισσότερα ζώντα αδέλφια, καθώς oι δυο μεγαλύτεροι αδελφοί σε οικογένειες με πέντε ζώντα αδέλφια
  • Ο πατέρας δύο ζώντων τέκνων
  • Ο μόνος ή ο μεγαλύτερος γιός ή αδελφός προσώπου που αποβίωσε κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας του στις Ένοπλες Δυνάμεις ή στα Σώματα και εξαιτίας αυτής
  • Ο μόνος ή μεγαλύτερος γιος του οποίου και οι δυο γονείς είναι ανίκανοι για εργασία ή έχουν πεθάνει.
  • Οι μόνιμοι κάτοικοι εξωτερικού, για τους οποίους προβλέπεται και η τμηματική εκπλήρωση της θητείας (2 τουλάχιστον μηνών κάθε φορά)
  • Όποιος υπηρέτησε με στρατιωτική ιδιότητα σε τακτικές ένοπλες δυνάμεις άλλου κράτους για χρονικό διάστημα τουλάχιστον έξι μηνών
  • Όσοι, μετά τη συμπλήρωση του τριακοστού πέμπτου έτους της ηλικίας τους, αποκτούν την Ελληνική Ιθαγένεια με πολιτογράφηση ή εγγράφονται στα μητρώα αρρένων ως αδήλωτοι, επειδή απόκτησαν την Ελληνική Ιθαγένεια λόγω γέννησής τους στο έδαφος της Ελληνικής Επικράτειας
  • Ο έχων σύζυγο ανίκανη για κάθε εργασία

Μειωμένη θητεία 8μηνης διάρκειας δικαιούνται

  • Ο μόνος ή μεγαλύτερος αδερφός από 3 ζώντα αδέρφια
  • Οι δύο μεγαλύτεροι αδελφοί από 4 ζώντα αδέλφια
  • Ο πατέρας ενός ζώντος τέκνου
  • Ο μόνος ή μεγαλύτερος γιος γονέα που είναι ανίκανος για κάθε εργασία ή έχει συμπληρώσει το εβδομηκοστό έτος της ηλικίας του ή διατελεί σε χηρεία
  • Ο μόνος ή μεγαλύτερος γιός θανόντος γονέα ή άγαμης μητέρας, εφόσον δεν έχουν άλλο ικανό για κάθε εργασία ενήλικο τέκνο

Όσοι ανήκουν στις κλάσεις 1987 και παλαιότερες (γεννηθέντες το έτος 1966 και προηγούμενα) καθώς και όσοι ανεξαρτήτως κλάσεως έτυχαν οποτεδήποτε αναβολής κατάταξης ως κάτοχοι διδακτορικού διπλώματος που διαπρέπουν σε επιστημονικές εργασίες ή έρευνες στο εξωτερικό, δικαιούνται να εξαγοράσουν το υπόλοιπο των στρατιωτικών τους υποχρεώσεων μετά την εκπλήρωση στρατιωτικής υπηρεσίας:

  • Έξι (6) μηνών, οι υπόχρεοι πλήρους θητείας
  • Τεσσάρων (4) μηνών, οι υπόχρεοι μειωμένης θητείας ή τριών (3) μηνών, εφόσον επιπλέον κριθούν ικανοί κατηγοριών τρίτης (Ι3) ή τέταρτης (Ι4)

Οι προαναφερόμενοι έχουν δικαίωμα να εκπληρώσουν και τμηματικά κατά δίμηνα τουλάχιστον, τη στρατιωτική τους υποχρέωση, εντός τριετίας από την αρχική τους κατάταξη.

Για την εφαρμογή των παραπάνω διατάξεων ισχύουν τα εξής:

  • Τέκνα θεωρούνται όσα γεννήθηκαν από γάμο και όσα αναγνωρίσθηκαν ή υιοθετήθηκαν
  • Τα θετά τέκνα λογίζονται ως τέκνα μόνο των θετών γονέων
  • Αδέλφια θεωρούνται όσα προέρχονται από τους ίδιους γονείς ή από κοινό πατέρα ή μητέρα
  • Από αδελφούς που γεννήθηκαν την ίδια ημερομηνία, μεγαλύτερος είναι αυτός που γεννήθηκε πρώτος
  • Χηρεία είναι η κατάσταση που δημιουργήθηκε και υφίσταται για έναν σύζυγο εξαιτίας θανάτου του άλλου. Αυτή παύει να υφίσταται με την τέλεση μεταγενέστε­ρου γάμου από τον επιζώντα σύζυγο
  • Τέκνα που υιοθετήθηκαν μετά τη συμπλήρωση του δέκατου πέμπτου έτους της ηλικίας τους, λογίζονται ως τέκνα μόνο των φυσικών τους γονέων
  • Τέκνα άγαμης μητέρας είναι όσα γεννήθηκαν από μητέρα που δεν έχει συνάψει γάμο και εξακολουθεί να είναι άγαμη. Ομοίως, ως τέκνα άγαμης μητέρας θεωρούνται και όσα γεννήθηκαν εκτός γάμου από διαζευγμένη μητέρα, η οποία συνεχίζει να διατελεί σε διάζευξη

Αρμόδια για την κρίση της ανικανότητας ή μη για κάθε εργασία όσων επικαλούνται ανικανότητα για εργασία είναι η πλησιέστερη στον τόπο διαμονής τους επιτροπή απαλλαγών του Στρατού Ξηράς. Ειδικά για τους διαμένοντες στο νομό Αττικής, αρμόδια είναι η Επιτροπή Απαλλαγών Αθηνών (ΕΑΑ) ή η Ανωτάτη Ναυτικού Υγειονομική Επιτροπή (ΑΝΥΕ) ή η Ανωτάτη Αεροπορική Υγειονομική Επιτροπή (ΑΑΥΕ). Η παραπομπή στην αρμόδια υγειονομική επιτροπή γίνεται με έγγραφο του αρμόδιου στρατολογικού γραφείου. Σε περίπτωση που οι παραπεμπόμενοι διατελούν σε αναβολή για λόγους υγείας ή έχουν κριθεί ακατάλληλοι για στράτευση (Ι/5) κρίνεται ταυτόχρονα και η σωματική τους ικανότητα για στράτευση.

Η εκ νέου παραπομπή προς εξέταση όσων δεν έχουν κριθεί ανίκανοι για κάθε εργασία επιτρέπεται μόνο εφόσον από νεότερα επίσημα στοιχεία νοσοκομείων του Δημοσίου ή νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου ή οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης ή νοσηλευτικών ιδρυμάτων του εξωτερικού προκύπτει χειροτέρευση της κατάστασης της υγείας τους.

Οι οπλίτες που επιθυμούν να μεταφερθούν στους υπόχρεους μειωμένης στρατεύσιμης στρατιωτικής υποχρέωσης εξάμηνης διάρκειας ως μόνιμοι κάτοικοι εξωτερικού, πρέπει να έχουν την ιδιότητα αυτή κατά την ημερομηνία κατάταξής τους στις Ένοπλες Δυνάμεις. Όσοι από αυτούς διατελούσαν σε αναβολή κατάταξης ως μόνιμοι κάτοικοι εξωτερικού και η αναβολή τους διακόπηκε για οποιονδήποτε λόγο, δικαιούνται να μεταφερθούν στους υπόχρεους μειωμένης στρατεύσιμης στρατιωτικής υποχρέωσης εξάμηνης διάρκειας, εφόσον έχουν καταταγεί εμπρόθεσμα στις Ένοπλες Δυνάμεις εξαιτίας της διακοπής.

Η ένοπλη υπηρεσία σε τακτικές ένοπλες δυνάμεις άλλου κράτους αποδεικνύεται με επίσημα έγγραφα της αρμόδιας υπηρεσίας του οικείου κράτους. Από τα έγγραφα αυτά πρέπει να προκύπτει η συνολική διάρκεια του χρόνου υπηρεσίας με στρατιωτική ιδιότητα, οι ημερομηνίες κατάταξης και απόλυσης, οι τυχόν ενδιάμεσες απολύσεις και επανακατατάξεις, καθώς και ο βαθμός και οι ειδικότητες που αποκτήθηκαν στις τακτικές ένοπλες δυνάμεις του ξένου κράτους.

Η ημερομηνία και ο τρόπος απόκτησης της Ελληνικής Ιθαγένειας, καθώς και η εγγραφή στα μητρώα αρρένων μετά τη συμπλήρωση του τριακοστού πέμπτου έτους της ηλικίας, προκύπτουν από έγγραφα της αρμόδιας αρχής του Υπουργείου Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης ή της αρμόδιας περιφέρειας ή νομαρχιακής αυτοδιοίκησης.

Διαδικασία υπαγωγής στην μειωμένη θητεία

Για να μεταφερθούν στους υπόχρεους μειωμένης στρατεύσιμης στρατιωτικής υποχρέωσης, οι ενδιαφερόμενοι υποβάλλουν στο αρμόδιο Στρατολογικό Γραφείο μία αίτηση και τα απαιτούμενα κατά περίπτωση δικαιολογητικά, οποτεδήποτε μετά την κατάταξή τους στις Ένοπλες Δυνάμεις. Εφόσον oι στρατεύσιμοι με την μεταφορά τους στους υπόχρεους μειωμένης στρατεύσιμης στρατιωτικής υποχρέωσης δεν υπέχουν παραπέρα υποχρέωση εκπλήρωσης πραγματικής στρατιωτικής υπηρεσίας ή πρόσθετης στρατιωτικής υποχρέωσης, υποβάλλουν τα δικαιολογητικά οποτεδήποτε μετά την αρχική πρόσκληση της κλάσης τους. Αν μετά τη μεταφορά στους υπόχρεους μειωμένης στρατεύσιμης στρατιωτικής υποχρέωσης απομένει υπόλοιπο πραγματικής στρατιωτικής υπηρεσίας που μπορεί να εξαγορασθεί, τα δικαιολογητικά για τη μεταφορά και την εξαγορά υποβάλλονται ταυτόχρονα και ο υπολογισμός του χρόνου που εξαγοράζεται γίνεται σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 5 του άρθρου 72 του ν.3421/2005.

Όσοι έχουν μεταφερθεί στους υπόχρεους μειωμένης στρατεύσιμης στρατιωτικής υποχρέωσης μπορούν με αίτησή τους στο αρμόδιο Στρατολογικό Γραφείο να παραιτηθούν από το δικαίωμα εκπλήρωσης μειωμένης στρατεύσιμης στρατιωτικής υποχρέωσης. Τα Στρατολογικά Γραφεία καταχωρίζουν τη σχετική μεταβολή στη στρατολογική μερίδα και τη γνωστοποιούν στη Μονάδα που αυτοί υπηρετούν. Εφόσον υποβάλλουν δικαιολογητικά για την εκ νέου μεταφορά τους στους υπόχρεους μειωμένης στρατεύσιμης στρατιωτικής υποχρέωσης εξετάζεται και πάλι η συνδρομή των προϋποθέσεων των άρθρων 7 και 8 του ν. 3421/2005.

Σε περίπτωση απόρριψης αιτήματος μεταφοράς στους υπόχρεους μειωμένης στρατεύσιμης στρατιωτικής υποχρέωσης, τα Στρατολογικά Γραφεία γνωστοποιούν στον ενδιαφερόμενο, με αιτιολογημένο έγγραφο, τους λόγους απόρριψης και τη δυνατότητά του να ασκήσει προσφυγή, χωρίς να επιστρέφουν σ' αυτόν τα σχετικά δικαιολογητικά, τα οποία τηρούν στο αρχείο τους. Η γνωστοποίηση γίνεται μέσω της Μονάδας στην οποία υπηρετεί ο ενδιαφερόμενος, η οποία συντάσσει σχετικό αποδεικτικό και το αποστέλλει στο αρμόδιο Στρατολογικό Γραφείο.