Πρόγραμμα εκσυγχρονισμού Leopard 1

Στις αρχές του 2001, η Γενική Διεύθυνση Εξoπλισμών εξέδωσε μια πρόταση ενδιαφέροντος για τον εκσυγχρονισμό 104 Leopard 1-A4(GR) και 120 Leopard 1-V σε επίπεδο Α5+. Ο εκσυγχρονισμός των αρμάτων θα γινόταν στο 304 Προκεχωρημένο Εργοστάσιο Βάσης, στο Βελεστίνο με συνολικό κόστος 213.000.000 δολαρίων και το πρόγραμμα αποφασίστηκε να μην υλοποιηθεί με διεθνή διαγωνισμό, αλλά με διακρατική συμφωνία μεταξύ του ελληνικού και του γερμανικού Δημοσίου.

Τα δύο κύρια σημεία υπεροχής της νέας έκδοσης Leopard 1-Α5+ θα ήταν τα νέα θερμικά περισκόπια τύπου Ophelios, καθώς και η εγκατάσταση ανεξάρτητου θερμικού περισκοπίου για τον αρχηγό πληρώματος πέραν του υπάρχοντος για τον πυροβολητή. Αυτό σημαίνει ότι το άρμα θα αποκτούσει πλήρεις δυνατότητες hunter-killer ημέρα και νύκτα, κάτι που διαθέτουν μόνο οι τελευταίες εκδόσεις των αρμάτων τρίτης γενιάς. Μεταξύ αυτών, το M1A2 (αλλά όχι το M1Α1), το Leopard 2A5 (αλλά όχι το Leopard 2A4), το Challenger 2E (όχι και το Challenger 2), το Leclerc της έκδοσης για εξαγωγή (και όχι αυτή που διαθέτει ο γαλλικός στρατός).

Το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού τελικά ακυρώθηκε, καθώς η προμήθεια των νέων αρμάτων μάχης Leopard 2GR συνοδεύτηκε από την δωρεάν παραχώρηση 150 επιπλέον αρμάτων μάχης Leopard 1-A5. Έτσι, το αρματικό δυναμικό αναβαθμίστηκε δραστικά και χωρίς κόστος, ενώ ορισμένα από τα Leopard 1-V και Leopard 1-Α4 (GR) μετατράπηκαν σε γεφυροφόρα οχήματα και περισυλλογής.

Πρόγραμμα εκσυγχρονισμού το 2021

Στον εκσυγχρονισμό του αρματικού δυναμικού προσανατολίζεται το Γενικό Επιτελείο Στρατού, που περιλαμβάνει τον εκσυγχρονισμό των αρμάτων μάχης Leopard 2A4 και Leopard 1A5. Αρχικά είχε εξεταστεί η περίπτωση να υπάρξει αναβάθμιση των ελληνικών αρμάτων μάχης μέσω του European Defence Agency (EDA) πλην όμως αυτό ατόνησε και πλέον το πρόγραμμα θα υλοποιηθεί με εθνικούς πόρους. Για το πρόγραμμα έχουν προϋπολογίσει περίπου 111.000.000 ευρώ, εκ των οποίων 30.000.000 για τα Leopard 1 A5 και 81.000.000 ευρώ για τα Leopard 2 A4.

Το πακέτο εκσυγχρονισμού των αρμάτων μάχης θα κινείται σε δύο άξονες. Στο σκέλος της αντικατάστασης του σκοπευτικού του πυροβολητή από σκοπευτικό νεότερης γενιάς καθώς και στην α ναβάθμιση των επικοινωνιακών μέσων και στη γενικότερη αντίληψη της τακτικής εικόνας. Τόσο τα Leopard 2 A4 όσο και τα Leopard 1 A5 διαθέτουν πρώτης γενιάς σκοπευτικά και συγκεκριμένα φέρουν το WBG-X. Ο στόχος είναι να αντικατασταθεί το παρωχημένο σκοπευτικό ημέρας και νύχτας (θερμικό) από σύγχρονο ώστε να βελτιωθεί η μαχητική ικανότητα των αρμάτων Leopard 2 A4 και Leopard 1 A5 σε βεληνεκές και ακρίβεια βολών.

Το επιχειρησιακό ζητούμενο είναι η αύξηση του βεληνεκούς και της ακρίβειας όπως προαναφέρθηκε σε αποστάσεις πάνω από 2000 μέτρα, ώστε τα παραπάνω άρματα να είναι σε θέση να εκτελούν βολές σε αποστάσεις όσες και τα Leopard 2 HEL που διαθέτουν το σύστημα Ophelios. Στον τομέα αυτό ως κυρίαρχη επιλογή είναι η γερμανική Helsoldt με το σκοπευτικό ATTICA-GL στη θέση του WBG-X. Το κόστος αντικατάστασης νέου σκοπευτικού έχει υπολογιστεί στα 500.000 ευρώ. Η εγκατάσταση του νέου σκοπευτικού οδηγεί σε παρεμβάσεις τόσο στο software όσο και στο hardware του Συστήματος Ελέγχου Πυρός (ΣΕΠ) τύπου EMES 15 των αρμάτων, ώστε να συνδυαστεί η νέα κάμερα με τις ανάλογες επιδόσεις από το ΣΕΠ των αρμάτων μάχης.

Επόμενο απαιτούμενο είναι η βελτίωση της επίγνωσης της τακτικής εικόνας και κατάστασης. Αυτό επιτυγχάνεται με την αναβάθμιση των επικοινωνιακών μέσων και της εγκατάστασης βοηθημάτων διοίκησης και ελέγχου. Σημειώνεται ότι τα Leo 2 HEL φέρουν το Σύστημα Διοίκησης Ελέγχου (ΣΔΕ) «ΗΝΙΟΧΟΣ» καθώς και το σύστημα ενδοεπικοινωνίας WiSPR. Η εγκατάσταση του WiSPR στα άρματα που θα αναβαθμιστούν θα συμβάλει καταλυτικά στην επίγνωση της τακτικής κατάστασης και κατά συνέπεια στην αύξηση της επιβιωσιμότητας τους κατά τις επιχειρήσεις. Η νέα έκδοση «WiSPR Evolution» που περιλαμβάνει και το Tactical Mission Node (TMN), δημιουργεί ένα πλήρες ΙP δίκτυο στο άρμα, στο οποίο δύναται να διασυνδεθεί οποιοδήποτε σύγχρονο ηλεκτρονικό μέσο.

Εξετάζεται, επίσης, η ενίσχυση της θωράκισης του άρματος με νέα θωράκιση τόσο στο σκάφος όσο και στον πύργο με τη προϋπόθεση πως θα τροποποιηθεί από υδραυλικό σύστημα περιστροφής σε ηλεκτρικό.

Παλιότερες προτάσεις εκσυγχρονισμού

Το Σεπτέμβριο του 2000, η BWB απέστειλε στη ΓΔΕ δύο προτάσεις γερμανικών εταιρειών για αξιολόγηση και επιλογή αυτής που θα κρινόταν ότι καλύπτει κατά τον καλύτερο και συμφερότερο τρόπο τις ελληνικές απαιτήσεις. Η πρώτη πρόταση κατατέθηκε από την εταιρεία STN Atlas Elektronik GmbH, που είναι υπεύθυνη για την κατασκευή των Συστημάτων Ελέγχου Πυρός EME518 και MOLF, και περιλάμβανε τις παρακάτω επιλογές εγκατάστασης:

  • ΣΕΠ EPE518 με θερμικά περισκόπια τύπου Ophelios
  • ΣΕΠ MOLF με θερμικά περισκόπια τύπου Ophelios
  • ΣΕΠ MOLF ΝΤ με θερμικά περισκόπια τύπου Ophelios
  • ΣΕΠ MOLF ή MOLF ΝΤ με θερμικά περισκόπια τύπου FPA (Focal Plain Array) τρίτης γενιάς

Η δεύτερη πρόταση κατατέθηκε από την Krauss-Maffei Wegmann (KMW) και περιλάμβανε την εγκατάσταση μεταχειρισμένων ΣΕΠ EME518, τα οποία θα αφαιρούνταν από άρματα Leopard 1-A5 του γερμανικού στρατού που βρίσκονται σε αποθήκευση, με ταυτόχρονη εγκατάσταση ανεξάρτητου θερμικού περισκοπίου της εταιρείας Zeiss. Τόσο το νέο περισκόπιο του αρχηγού όσο και αυτό του πυροβολητή θα είναι του απαιτούμενου από τον ΕΣ τύπου Ophelios.

Αξιολόγηση προτάσεων

Η πρόταση της KMW ήταν προφανώς χαμηλότερου κόστους, αφού περιλάμβανε και μεταχειρισμένα αλλά πλήρως αξιοποιούμενα απάρτια. Παρόλο που η εγκατάσταση ανεξάρτητου θερμικού περισκοπίου επί του άρματος Leopard 1Α5 και η ενσωμάτωσή του στο ΣΕΠ EMES 18 δεν έχει πραγματοποιηθεί από κανένα χρήστη μέχρι σήμερα, εκτιμήθηκε ότι είναι μια επιλογή με πολύ χαμηλό ρίσκο ανάπτυξης. Οι παραπάνω προσαρμογές και κυρίως η εγκατάσταση του νέου ανεξάρτητου θερμικού περισκοπίου του αρχηγού θα συναντούσαν μια πρόσθετη δυσκολία που προέκυπτε από την ύπαρξη δύο πύργων διαφορετικής κατασκευής στα προς εκσυγχρονισμό άρματα. Τα Leopard 1V διαθέτουν χυτούς πύργους, ενώ τα Leopard 1Α4 GR πύργους κατασκευασμένους από συγκολλημένες πλάκες.

Από τις προτάσεις της STN Atlas, η πρώτη ήταν ίδια με αυτή της KMW με τη διαφορά ότι τα ΣΕΠ EMES 18 θα ήταν νέας κατασκευής. Αυτό συνεπαγόταν σημαντικά υψηλότερο κόστος αφού θα έπρεπε να ενεργοποιηθεί εκ νέου η γραμμής παραγωγής του EMES 18, που είχε κλείσει προ πολλού. Η δεύτερη πρόταση της STN Atlas για την εγκατάσταση του ΣΕΠ MOLF εμπεριείχε επίσης ένα μικρό ρίσκο, αφού το MOLF δεν είχει τοποθετηθεί στο παρελθόν επί άρματος Leopard 1, ενώ το πρόβλημα των 2 διαφορετικών τύπων πύργων αποτελούσε ένα ακόμη μειονέκτημα. Παρόλα αυτά, η εταιρεία διέθετε μεγάλη πείρα σε τέτοιες προσαρμογές, αφού στο παρελθόν είχε εγκαταστήσει με απόλυτη επιτυχία το MOLF στα αμερικανικής προέλευσης άρματα Μ-48Α5 του ΕΣ.

Η τρίτη πρόταση αφορούσε στην υιοθέτηση του ΣΕΠ MOLF ΝΤ, που αποτελεί εξέλιξη της παλαιότερης έκδοσης του MOLF, το οποίο έχει απάρτια μικρότερου μεγέθους και περισσότερο συμπαγή. Παρόλο που το MOLF ΝΤ (New Technology) δεν προσδίδει καλύτερες επιδόσεις, υπόσχεται σημαντικά βελτιωμένες δυνατότητες συντήρησης και καλύτερη εργονομία εντός του πύργου, αφού εξοικονομείται σημαντικός όγκος. Για το ανεξάρτητο θερμικό περισκόπιο του αρχηγού, εκτιμάται ότι και στις τρεις παραπάνω προτάσεις της STN θα ήταν το PERI R17 της Zeiss.

Η τέταρτη πρόταση πρότεινε την εγκατάσταση ανεξάρτητου θερμικού περισκοπίου τρίτης γενιάς, με πλεονεκτήματα όπως η εύκολη εγκατάσταση λόγω του μικρού μεγέθους και της εξελιγμένης ψηφιακής τεχνολογίας που ενσωματώνει. Το περισκόπιο απλώς βιδώνεται στην οροφή του πύργου, ενώ η εικόνα του μεταφέρεται ψηφιακά -μέσω καλωδίου- σε οθόνη. Αντίθετα, το PERI R17 έχει αρκετά μεγάλο όγκο και για την εγκατάστασή του στον πύργο, πέραν της εργονομικής και χωροταξικής μελέτης, είναι αναγκαίες και σημαντικές κάποιες μεταλλουργικές εργασίες (κοπές, συγκολλήσεις κτλ.)

Γ.Ανδρουλάκης - 31 Αυγούστου 2002

Ηλεκτρολόγος Δημήτρης Ανθής