Ειδικές Δυνάμεις

Για να επιλεχθεί ένας στρατεύσιμος στις Ελληνικές Ειδικές Δυνάμεις θα πρέπεια να δηλώσει την προτίμησή του στο Δελτίο Απογραφής Εφέδρου που συμπληρώνεται στο περιοδεύων. Σε περίπτωση που το αποτέλεσμα δεν είναι το επιθυμητό και το σημείωμα κατάταξης δεν αναφέρεται στο Κέντρο Ειδικών Δυνάμεων στο Μεγάλο Πεύκο, ο στρατεύσιμος μπορεί να παρουσιαστεί σε οποιοδήποτε Κέντρο Εκπαίδευσης του Στρατού Ξηράς και να ζητήσει εκεί να υπηρετήσει στις Ειδικές Δυνάμεις.

Διοίκηση Ειδικού Πολέμου

Τον Σεπτέμβριο 2020 ανακοινώθηκε η δημιουργία της νέας Διοίκησης Ειδικού Πολέμου, με στόχο την ενίσχυση των Μονάδων Ειδικών Επιχειρήσεων. Το έμβλημα της νέας διοίκησης στηρίζεται σε παραλλαγή της παράστασης των Ειδικών Δυνάμεων, με ένα ξίφος, που συγκρατείται κατακόρυφα από δύο πτέρυγες. Το ξίφος αποτελούσε στην αρχαιότητα το κατ’ εξοχήν όπλο των ελαφρά οπλισμένων τμημάτων που αναλάμβαναν επιθετικές και αιφνιδιαστικές αποστολές, ενώ οι πτέρυγες αντιπροσωπεύουν το αεροπορικό στοιχείο των Ειδικών Επιχειρήσεων. Το θαλασσινό στοιχείο αντιπροσωπεύεται από μία άγκυρα επάνω από την λαβή του ξίφους, συμπληρώνοντας την συνεισφορά των τριών Κλάδων στην ΔΕΠ.

Η επιγραφή «ΒΗΜΑ ΠΡΟΣΘΕΣ» αποτελέι το σύνθημα της ΔΕΠ και προέρχεται από την πραγματεία Λακαινών Αποφθέγματα του Πλουτάρχου. Στο κεφάλαιο 'Ηθικά διασώζεται η απάντηση που έδωσε η Λάκαινα στον γιό της, ο οποίος, καθώς εκείνη του έδινε τα όπλα, παρατήρησε ότι το ξίφος ήταν μικρό: Ἄλλη πρὸς τὸν υἱὸν λέγοντα μικρὸν ἔχειν τὸ ξίφος εἶπε "[καὶ] βῆμα πρόσθες", δηλαδή "κάνε ένα βήμα εμπρός" (ώστε να τον πλησιάσεις). Η φράση αντιπροσωπεύει το επιθετικό και ατρόμητο πνεύμα των Σπαρτιατών. Η επιλογή της φράσεως ανήκει στον Α/ΓΕΕΘΑ και συνδέει την ένδοξη παράδοση των Ελλήνων αρχαίων πολεμιστών με τους σημερινούς άνδρες της Διοίκησης Ειδικού Πολέμου.

Η νέα διοίκηση ενισχύεται με ελικόπτερα ΝΗ-90 και Σινούκ με σκοπό τη μετεξέλιξη της σε Μονάδα Αεροπορικών Ειδικών Επιχειρήσεων. Οι πιλότοι και τα πληρώματα αυτής της μονάδας έχουν ειδική εκπαίδευση και δεν χρησιμοποιούνται για άλλες δραστηριότητες του Στρατού.

Με τον τρόπο αυτό, οι Δυνάμεις Ειδικών Επιχειρήσεων απόκτησαν πλήρη αυτοδυναμία σε προσωπικό και μέσα για την εκτέλεση των ειδικών αποστολών, ενώ η υπαγωγή τους σε έναν Διοικητή θα επιφέρει την μέγιστη δυνατή ταχύτητα στη λήψη και εκτέλεση των αποφάσεων. Οι τέσσερις βασικοί τομείς δραστηριοποίησης της ΔΕΠ είναι:

  • Οι άμεσες επιθετικές ενέργειες
  • Η ειδική επιτήρηση και αναγνώριση
  • Ο ανορθόδοξος πόλεμος
  • Η στρατιωτική υποβοήθηση χωρών με τις οποίες η Ελλάδα έχει συμμαχικές σχέσεις

Η ΔΕΠ είναι χωρισμένη σε δύο τμήματα:

  • Μεραρχία Ειδικών Δυνάμεων (καταδρομείς, πεζοναύτες, αλεξιπτωτιστές)
  • Μεραρχία που θα συγκεντρώνει Ζ’ΜΑΚ, τμήματα της ΔΥΚ, το ΤΕΝΕΦ και όλες τις μοίρες αμφίβιων καταδρομών

Δυνάμεις Καταδρομών

Το 1965 σχηματίστηκε η 1η Τακτική Διοίκηση Καταδρομών, που το 1967 μετονομάστηκε σε 1ο Σύνταγμα Καταδρομών. H έδρα του 1ου ΣΚΔ βρίσκεται στη Ρεντίνα και οι Μοίρες Καταδρομών αποτελούνται από 3 Λόχους Κρούσεως, ένα Λόχο Υποστηρίξεως (ΛΥΠ) κι ένα Λόχο Διοικήσεως (Λ/Δ). Κάθε Λόχος Κρούσεως απαρτίζεται από 4 Διμοιρίες, εκ των οποίων η μία είναι η Διμοιρία Υποστηρίξεως (ΔΥΠ), και η κάθε Διμοιρία με τη σειρά της αποτελείται από 3 Ομάδες, ενώ η ΔΥΠ χωρίζεται σε Ομάδα Πολυβόλων με 2 στοιχεία, Ομάδα Όλμων με 2 στοιχεία και Ομάδα Αντιαρματικών με 3 στοιχεία. O ΛΥΠ αποτελείται από τη Διμοιρία Πολυβόλων με 6 στοιχεία, Διμοιρία Όλμων με 8 στοιχεία και τη Διμοιρία Αντιαρματικών με 6 στοιχεία MILAN.

Σύμφωνα με την παράδοση, ο κάθε Λόχος διατηρεί ξεχωριστή ονομασία, όπως συνέβαινε με τους πρώτους ΛΟΚ που είχαν δημιουργηθεί. Το μεγαλύτερο μέρος της εκπαίδευσης διεξάγεται στα βουνά της Ελλάδας και οι δυνάμεις αυτές ειδικεύονται στον ορεινό αγώνα, στην επιβίωση και στον ανορθόδοξο πόλεμο.

Οι Καταδρομείς απέκτησαν 'ικανό αριθμό' (sic) από drone Matrice 300 RTK, τα οποία φέρουν θερμικές κάμερες, έχουν μέγιστη εμβέλεια πτήσης τα 15 χιλιόμετρα και αυτονομία πτήσης 55 λεπτά.

Δυνάμεις Αμφίβιων Καταδρομών

Το σώμα αυτό δημιουργήθηκε λόγω των ιδιαιτέρων συνθηκών που επικρατούν στο μέτωπο του Aνατολικού Αιγαίου, το οποίο επιβάλλει την ύπαρξη ξεχωριστών μονάδων. Έτσι ιδρύθηκε το 13ο Σύνταγμα Αμφιβίων Καταδρομών με έδρα την Αθήνα, όμως η σύνθεση και δομή των μονάδων δεν είναι συμβατή με τις άλλες μονάδες των Ειδικών Δυνάμεων λόγω της ιδιομορφίας της αποστολής τους. Έτσι, είναι οργανωμένες ώστε κάθε μονάδα να μπορεί να σπεύσει από τη βάση της προς ενίσχυση της άλλης. Οι Μοίρες είναι χωρισμένες σε ΕΤΕΘ ή ETEA για τα Δωδεκάνησα, ενώ ουσιαστική διαφορά σε σχέση με τις Μοίρες Καταδρομών αποτελεί η ύπαρξη των Λόχων Πλωτών στους οποίους υπάγονται τα πλωτά μέσα των Μοιρών.

Κατά πρώτο λόγο, αποστολή τους είναι η αντιμετώπιση της εχθρικής αποβατικής δύναμης που θα επιχειρήσει απόβαση, με τη διενέργεια αστραπιαίων επιθέσεων με τα ταχύπλοα σκάφη που διαθέτουν και κατά δεύτερον η υποδοχή και συνεργασία με τις άλλες μονάδες των Ειδικών Δυνάμεων που θα σπεύσουν ως ενίσχυση.

Πεζοναύτες

Μετά το τέλος του B' Π.Π. έγιναν αρκετές προσπάθειες οργάνωσης μονάδων ανάλογων των Πεζοναυτών, που όμως δεν καρποφόρησαν. Στα μέσα της δεκαετίας του '60 δημιουργήθηκαν δοκιμαστικά τμήματα πεζοναυτών και μετά την ικανοποιητική τους απόδοση σε διάφορες ασκήσεις αποφασίστηκε η δημιουργία ενός σώματος Πεζοναυτών οργανωμένου με βάση τα αμερικάνικα πρότυπα. Έτσι, στα τέλη του 1967 το 32ο Σύνταγμα Πεζικού μετονομάζεται σε 32ο Σύνταγμα Πεζοναυτών και αλλάζει η δομή του. Το 1974 το Σύνταγμα αναδιοργανώνεται και λαμβάνει μορφή Ταξιαρχίας (32η Ταξιαρχία Πεζοναυτών) προικοδοτούμενο με μέσα υποστήριξης που αυξάνουν την ισχύ του.

Τα Τάγματα Πεζοναυτών έχουν βασικά τη σύνθεση Ταγμάτων Πεζικού, αποτελούμενα από 3 Λόχους Κρούσεως, 1 Λόχο Υποστηρίξεως Τάγματος (ΛΥΤ) και το Λόχο Διοικήσεως. Ο κάθε Λόχος Κρούσεως διαθέτει 3 Διμοιρίες των 3 Ομάδων και 1 Διμοιρία Υποστηρίξεως, που αποτελείται από Ομάδα Πολυβόλων με 6 στοιχεία, την Ομάδα Όλμων με 2 στοιχεία και την Ομάδα Αντιαρματικών με 6 στοιχεία. O ΛΥΤ είναι χωρισμένος σε Διμοιρία Όλμων με 2 Ομάδες των 2 στοιχείων η κάθε μία, Διμοιρία Αντιαρματικών με μια Ομάδα 4 στοιχείων MILAN και μια Ομάδα 4 στοιχείων ΠΑΟ των 106mm, Διμοιρία πολυβόλων με μια Ομάδα 6 στοιχείων πολυβόλων M-2HB των 12,7 mm, Διμοιρία Πυραύλων με μια Ομάδα 4 πυραύλων ΚΕΡΑΥΝΟΣ, Διμοιρία Σκαπανέων και Διμοιρία Διοικήσεως.

Όσοι επιλέγονται να υπηρετήσουν ως Πεζοναύτες κατατάσσονται στο 505 Τάγμα Πεζοναυτών (ΒΟΛΟΣ), το οποίο λειτουργεί και ως Κέντρο Εκπαιδεύσεως. Σύμφωνα με την Διεύθυνση Ειδικών Δυνάμεων του Γενικού Επιτελείου Στρατού (ΓΕΣ/ΔΕΔ), τα κριτήρια Πεζοναυτών συνοψίζονται στα εξή:

  • Να είναι ικανοί κατηγορίας πρώτης (Ι1)
  • Να έχουν ανάστημα άνω του 1.65 μ.
  • Να είναι πλήρους θητείας ή ΥΠΕΚ 9μήνου
  • Να είναι τολμηροί και πειθαρχημένοι
  • Να μην είναι χαρακτηριστικά υπέρβαροι

Το 2006 oι Πεζοναύτες διαχωρίστηκαν από τις Ειδικές Δυνάμεις (Καταδρομείς - Αλεξιπτωτιστές) και αποτέλεσαν ξεχωριστές Μονάδες, ενώ η μοριοδότηση των υπηρετούντων στις μονάδες ΠΖΝ κληρωτών οπλιτών για την πρόσληψη των επιθυμούντων σε υπηρεσίες του Δημοσίου ή ως ΕΠΟΠ συνεχίστηκε μέχρι και τις ΕΣΣΟ του έτους 2007. Την 1η Ιανουαρίου 2008 η μοριοδότηση ακυρώθηκε, όμως αργότερα η απόφαση αυτή ανακλήθηκε και οι Πεζοναύτες επανήλθαν στις ειδικές δυνάμεις μαζί με την μοριοδότηση των κληρωτών.

Οι πεζοναύτες και οι κληρωτοί οπλίτες όλων των Όπλων-Σωμάτων (Ο-Σ) που τοποθετούνται στις μονάδες της Ταξιαρχίας υπηρετούν σ' αυτή μέχρι απολύσεώς τους, εκτός των παρακάτω περιπτώσεων:

  • Εφόσον διαπιστωθεί από το 505ΤΠ/Ν-ΚΕΝ κατά την κατάταξη, ότι δεν πληρούν τα κριτήρια επιλογής
  • Όταν μεταβληθεί η σωματική τους ικανότητα από Ι1 σε Ι2-3-4
  • Εφόσον μεταπέσουν σε κατηγορία θητείας, ΥΠΕΚ 6 ή 3 μηνών. Διευκρινίζεται ότι αναφορές για μετάταξη ή μετάθεση λόγω μειωμένης σωματικής ή ψυχικής αντοχής δεν θα λαμβάνονται υπόψη

Οι οπλίτες των λοιπών μονάδων / υπομονάδων της Ταξιαρχίας που προέρχονται από τα αντίστοιχα Ο-Σ (πλην Πεζικού), δεν είναι απαραίτητο να πληρούν τα κριτήρια των Πεζοναυτών, είναι αμετάθετοι και η τοποθέτησή τους εξαιρείται της γενικής πορείας των λοιπών στρατευσίμων. Η απόσπασή τους επιτρέπεται μόνο για μονάδες της Ταξιαρχίας, εφόσον το επιβάλλουν επιχειρησιακές ή υπηρεσιακές ανάγκες και έχουν συμπληρώσει τον προβλεπόμενο χρόνο παραμονής.

Επειδή οι Πεζοναύτες είναι οργανωμένοι με βάση τα αμερικάνικα πρότυπα, έχουν ενσωματωμένη οργανικά τη δική τους δύναμη τεθωρακισμένων και πυροβολικού (μία Ίλη Μέσων Αρμάτων και μια Πυροβολαρχία). Σημαντικό είναι το γεγονός ότι η Πυροβολαρχία αυτή είναι πλήρως αερομεταφερόμενη, καθώς οι Πεζοναύτες που την επανδρώνουν έχουν περάσει την εκπαίδευση αλεξιπτωτιστή και συντηρούν την ικανότητα αυτή κανονικά. Κλιμάκια Μηχανικού και Διαβιβάσεων μαζί με κλιμάκια Υγειονομικού, Εφοδιασμού και Μεταφορών, Υλικού Πολέμου κ.α., διατίθενται για την πλήρη κάλυψη των αναγκών, ενώ για την εξυπηρέτηση των Πεζοναυτών το ΠΝ διαθέτει ένα μεγάλο αριθμό πλοίων της ΔΠΑ.

Το 2021 υλοποιήθηκε το σχέδιο του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας για μετακίνηση και ελλιμενισμό αρματαγωγών στον λιμάνι του Βόλου, σε συνδυασμό με την παρουσία της 32ης Ταξιαρχίας Πεζοναυτών. Ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ, στρατηγός κ. Κωνσταντίνος Φλώρος, ανάφερε πως «η συγκεκριμένη λύση είναι η ορθότερη στρατηγικά, προκειμένου να ενισχυθεί η 32η Ταξιαρχία και να ακυρωθεί ο προηγούμενος σχεδιασμός για την απομάκρυνση των πεζοναυτών από τον Βόλο. Με τον ελλιμενισμό των αρματαγωγών στο λιμάνι του Βόλου, οι πεζοναύτες αποκτούν μόνιμη δυνατότητα ετοιμότητας και ταχείας επέμβασης, όποτε απαιτηθεί». Οι εργασίες ελλιμενισμού θα προσφέρουν τη δυνατότητα συντήρησης και μικροεργασιών ενώ οι βαριές εργασίες θα συνεχίσουν να γίνονται στον Ναύσταθμο, που διαθέτει και τις απαραίτητες υποδομές.

Δυνάμεις Αλεξιπτωτιστών

Η Σχολή Αλεξιπτωτιστών ιδρύθηκε το 1955 και από αυτή αποφοίτησαν τα πρώτα στελέχη των ειδικών δυνάμεων. Τον Απρίλιο του 1965 σχηματίστηκε η 2η Τακτική Διοίκηση Καταδρομών, ενώ τον Οκτώβριο του 1967 μετονομάστηκε σε 2ο ΣΑΛ με έδρα τον Ασπρόπυργο. Όλοι οι αλεξιπτωτιστές είναι εθελοντές και η επίγεια εκπαίδευση στη ΣΧΑΛ διαρκεί 3 βδομάδες, κατά τη διάρκεια των οποίων ένα ποσοστό υποψηφίων εγκαταλείπει για διάφορους λόγους. Κατόπιν πρέπει να εκτελεστούν 5 άλματα για ν' απονεμηθεί στον υποψήφιο το πτυχίο αλεξιπτωτιστή, οπότε μετατίθεται σε κάποια από τις μονάδες του 2ου ΣΑΛ.

Κύριο χαρακτηριστικό των αλεξιπτωτιστών είναι (εκτός του πράσινου μπερέ) η περίφημη 'πουλάδα' στο στήθος που κοσμεί τη στολή τους. Παρόλα αυτά, όσοι έχουν την εντύπωση ότι αλεξιπτωτιστής σημαίνει μόνο άλματα από αεροπλάνα και βόλτες με ελικόπτερα κάνουν λάθος. Το προσωπικό των Ειδικών Δυνάμεων πρέπει να είναι πάντα έτοιμο να μπει στη μάχη με οποιονδήποτε τρόπο και φυσικά το περπάτημα, που ακόμη και στην εποχή της έντονης μηχανοποίησης, αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής του στρατιώτη. Για μια καταδρομική μονάδα που θέλει να προσεγγίσει το στόχο χωρίς να γίνει αντιληπτή η κίνησή της για να τον προσβάλλει αιφνιδιαστικά δεν υπάρχει άλλη επιλογή από τη νυχτερινή πορεία. Πορεία με όλο το προβλεπόμενο φόρτο που θα πρέπει να μεταφερθεί στις πλάτες των ανδρών.

ETA (Ειδικό Τμήμα Αλεξιπτωτιστών)

H μονάδα αυτή αποτελεί τη κορυφή της ελίτ του Ελληνικού Στρατού και συγκροτήθηκε το 1959 στη Σχολή Αλεξιπτωτιστών. Κύρια αποστολή της είναι η στρατηγική αναγνώριση σε μεγάλο βάθος, πίσω από τις εχθρικές γραμμές και ο τρόπος οργάνωσης της μονάδας δεν έχει καμία σχέση με αυτήν άλλων μονάδων των Ειδικών Δυνάμεων. Το 1997 το ΕΤΑ αποσπάστηκε από τη ΣΧΑΛ και εντάχθηκε στο 13ο ΣΑΚ, το οποίο αναδιοργανώθηκε σε Ταξιαρχία Ειδικών Επιχειρήσεων το 2001 και μετονομάσθηκε σε Διεύθυνση Ειδικών Επιχειρήσεων (13η ΔΕΕ). Λόγω της λεπτής αποστολής του, το ETA επανδρώνεται αποκλειστικά από μόνιμα στελέχη των ειδικών δυνάμεων και επαγγελματίες οπλίτες, κάτι που προσδίδει το χαρακτηριστικό του επαγγελματισμού που πρέπει να το διακρίνει.

Το πρόγραμμα εκπαίδευσης του ETA διαφέρει ουσιαστικά και είναι απαλλαγμένο από τις εγγενείς αδυναμίες που χαρακτηρίζουν το πρόγραμμα των υπολοίπων μονάδων των ειδικών δυνάμεων. O αριθμός ασκήσεων που εκτελεί η μονάδα είναι αυξημένος, ενώ ένα σημαντικό στοιχείο είναι η συχνή εξάσκησή της με εκπαιδευτικά ταξίδια στο εξωτερικό, σε συνεργασία με άλλες επίλεκτες μονάδες χωρών του NATO. Επίσης τα στελέχη του ETA εκπαιδεύονται τόσο σε σχολεία του εσωτερικού (MYK, ΚΕΑΠ) όσο και στο εξωτερικό (International Long Range Reconnaissance Patrol/ILRRP) ή στα πλαίσια ΝΑΤΟικών ασκήσεων (π.χ. Trial Spartan Hammer). Ενδεικτικό της έμφασης που δίνεται και της σημασίας των μονάδων, είναι ο εξοπλισμός τους με υλικό σύγχρονης τεχνολογίας, το οποίο ανταποκρίνεται καλύτερα στις ξεχωριστές τους ανάγκες.

Το 2021 παρελήφθη το υποβρύχιο σκούτερ DIVEJET RD2 της εταιρείας Rotinor. Το σκούτερ φέρει κινητήρα ιπποδύναμης 3,4 ίππων και μπορεί να μεταφέρει έναν ή δύο βατραχανθρώπους σε βάθος έως και 60 μέτρα. Έχει τη δυνατότητα να λειτουργεί έως 2 ώρες σε μέγιστη απόσταση 5,4 ναυτικών μιλίων και ζυγίζει 35 κιλά. Επιχειρησιακά αξιοποιείται για την καλυμμένη διείσδυση βατραχανθρώπων. Αλεξιπτωτιστές που το φέρουν μπορούν να εκτελέσουν άλμα ελεύθερης πτώσης (είτε HALO είτε HAHO) σε θαλάσσιο περιβάλλον και να το χρησιμοποιήουν για να προσεγγίσουν μια τοποθεσί α.Εναλλακτικά το DIVEJET RD2 μπορεί να αφεθεί από τορπιλοσωλήνα υποβρυχίου.

Ζ' Μοίρα Αμφίβιων Καταδρομών (Ζ'ΜΑΚ)

Η Ζ' ΜΑΚ συστάθηκε μετά την κρίση των Ιμίων, ως δύναμη άμεσης επέμβασης σε οποιοδήποτε σημείο του Ελληνικού Αρχιπελάγους απαιτηθεί. Στόχος της είναι να επιφέρει καίριο πλήγμα στον αντίπαλο όταν αυτός προσβάλλει τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας, ανακαταλαμβάνοντας το εθνικό έδαφος.

Γ.Ανδρουλάκης - 20 Ιουλίου 2006

Το άρθρο συνεχίζεται...

Ηλεκτρολόγος Δημήτρης Ανθής